رفتارهای گربه چه معنایی دارند؟
بیشتر رفتارهای گربه یا پیامی است که به شما و حیوانات دیگر می‌فرستد، یا ادامه غریزه‌های یک شکارچی کوچک. گربه این پیام‌ها را با زبان بدن (دم، گوش، چشم و حالت بدن)، صدا، بو و لمس منتقل می‌کند.
برای مثال، دم افراشته معمولاً یعنی سلام و اعتماد، و ورز دادن با پنجه‌ها رفتاری آرام و باقی‌مانده از دوران شیرخوارگی است. ضربه زدن تند دم به چپ و راست هم یعنی گربه تحریک شده و باید او را به حال خود گذاشت.
گربه‌ها درد را پنهان می‌کنند، پس تغییر ناگهانی رفتار، مثل پنهان شدن مداوم، پرخاشگری تازه یا ادرار کردن بیرون از ظرف خاک، اغلب اولین نشانه یک مشکل جسمی است و باید با دامپزشک در میان گذاشته شود.
چرا معنای هر رفتار به موقعیت بستگی دارد
گربه اهلی از نسل گربه وحشی خاورمیانه و شمال آفریقاست؛ شکارچی تنهایی که خودش هم طعمه جانوران بزرگ‌تر است. همین دو نقش، علاقه گربه به جاهای بلند و پنهان، حساسیت او به تغییر ناگهانی و پنهان کردن درد را توضیح می‌دهد.
یک نشانه واحد می‌تواند معانی متفاوتی داشته باشد. مردمک گشاد ممکن است از نور کم، هیجان بازی یا ترس باشد و خرخر هم از گربه آرام شنیده می‌شود و هم از گربه دردمند. پس همیشه سه چیز را با هم بسنجید: ترکیب نشانه‌های بدن، موقعیت، و رفتار همیشگی همین گربه.
زبان بدن گربه
دم
دم یکی از روشن‌ترین نشانه‌های حال گربه است، به‌ویژه وقتی گربه راه می‌رود:
| حالت دم | معنای محتمل | واکنش مناسب |
|---|---|---|
| رو به بالا، گاهی با نوک خمیده | سلام و نزدیک شدن دوستانه | انگشتتان را برای بو کشیدن جلو ببرید |
| افراشته و لرزان | هیجان استقبال؛ اگر پشت به دیوار باشد، شاید اسپری ادرار | به سطح پشت سر گربه دقت کنید |
| پف‌کرده با موهای سیخ | ترس شدید و حالت دفاعی | فاصله بگیرید و راه فرار را باز بگذارید |
| جمع‌شده زیر بدن یا بین پاها | ترس، اضطراب یا گاهی درد | محیط را آرام کنید؛ اگر ادامه داشت، سلامت گربه را بررسی کنید |
| ضربه زدن تند به چپ و راست | تحریک، نزدیک به واکنش تهاجمی | نوازش یا بازی را متوقف کنید |
| تکان خفیف نوک دم | تمرکز، کنجکاوی یا کمی بی‌حوصلگی | به بقیه نشانه‌ها توجه کنید |
| افقی و بی‌حرکت، با بدن شل | آرامش | نیازی به کاری نیست |
گوش‌ها و سبیل‌ها
گوش‌های صاف و رو به جلو یعنی گربه آرام، هوشیار یا کنجکاو است و چرخیدن جداگانه آن‌ها یعنی به محیط گوش می‌دهد. گوش‌های به پهلو چرخیده و کمی پایین‌آمده معمولاً یعنی بی‌حوصلگی یا اضطراب و گوش‌های خوابیده روی سر یعنی ترس یا آمادگی دفاع.
سبیل‌های شل و رو به کنار با آرامش همراه‌اند، سبیل‌های باز و رو به جلو با تمرکز و حالت شکار، و سبیل‌های چسبیده به گونه با ترس. سبیل گربه را کوتاه نکنید، چون گربه با آن اطرافش را حس می‌کند.
چشم‌ها و پلک زدن آهسته
مردمک گربه به هیجان هم واکنش نشان می‌دهد. مردمک گشاد در نور کافی ممکن است نشانه ترس یا هیجان بازی باشد. خیره شدن طولانی با بدن سفت، میان گربه‌ها نوعی تهدید است، پس به گربه خجالتی مستقیم خیره نشوید.
چشم‌های نیمه‌بسته و پلک زدن آهسته نشانه آرامش و اعتماد است. در پژوهشی از دانشگاه ساسکس که در سال ۲۰۲۰ در نشریه Scientific Reports منتشر شد، گربه‌ها به پلک زدن آهسته انسان بیشتر با همین حرکت پاسخ دادند و به غریبه‌هایی که این کار را کرده بودند، راحت‌تر نزدیک شدند.
برای امتحان آن، با فاصله از گربه بنشینید، چشم‌هایتان را کمی تنگ کنید، پلک‌ها را آهسته ببندید و باز کنید و بعد نگاهتان را به کنار ببرید.
حالت کلی بدن
گربه آرام بدنی شل دارد و به پهلو یا به پشت دراز می‌کشد. نشستن با پنجه‌های جمع‌شده زیر سینه معمولاً نشانه استراحت است، اما اگر گربه در این حالت قوز کرده، سرش پایین است و به محیط واکنش نشان نمی‌دهد، ممکن است درد داشته باشد.
پشت قوزکرده با موهای سیخ و ایستادن به پهلو، حالت دفاعی گربه ترسیده‌ای است که می‌خواهد بزرگ‌تر به نظر برسد. بچه‌گربه‌ها در بازی هم این حالت را می‌گیرند، اما بدون فیس کردن و گوش‌های خوابیده.
نشان دادن شکم نشانه اعتماد است، اما معمولاً دعوت به نوازش شکم نیست.
صداهای گربه و معنای آن‌ها
گربه‌های بالغ با هم‌نوعان خود کم میو می‌کنند. میو در اصل صدای بچه‌گربه برای جلب توجه مادر است که در گربه‌های خانگی به ابزار ارتباط با انسان تبدیل شده و به همین دلیل گربه‌های بی‌صاحب کمتر میو می‌کنند.
| صدا | موقعیت رایج | معنای محتمل |
|---|---|---|
| میو کوتاه | هنگام دیدن شما | سلام و جلب توجه |
| میوهای مکرر و بلند | کنار ظرف غذا یا پشت در بسته | درخواست غذا، باز شدن در یا توجه |
| خرخر | هنگام نوازش یا استراحت | معمولاً آرامش؛ اما در درد و بیماری هم شنیده می‌شود |
| صدای کوتاه و لرزان (trill) | هنگام استقبال یا صدا زدن بچه‌گربه‌ها | سلام دوستانه |
| لرزاندن فک و تق‌تق (chattering) | دیدن پرنده از پشت پنجره | هیجان شکار یا ناکامی؛ علت دقیق آن روشن نیست |
| فیس کردن (hiss) | هنگام ترس و تهدید | هشدار دفاعی برای نزدیک نشدن |
| غرغر بم (growl) | در تنش با گربه دیگر یا کنار غذا | هشدار جدی‌تر پیش از حمله |
| ناله بلند و کشیده (yowl) | شب‌ها، در گربه عقیم‌نشده یا سالمند | جفت‌یابی، رقابت بر سر قلمرو، یا در گربه سالمند سردرگمی و بیماری |
خرخر صدایی بم با فرکانس تقریبی ۲۵ تا ۱۵۰ هرتز است که گربه هنگام دم و بازدم تولید می‌کند. گربه‌ها هنگام زایمان، درد و ترس هم خرخر می‌کنند، پس بسیاری از متخصصان آن را بیشتر راه تماس یا آرام کردن خود می‌دانند تا نشانه خوشحالی.
پژوهشی از دانشگاه ساسکس در سال ۲۰۰۹ نیز نشان داد برخی گربه‌ها هنگام درخواست غذا، صدایی زیر و شبیه گریه را در خرخر خود جای می‌دهند.
اگر گربه کنار سفره میو می‌کند، از غذای خودتان به او ندهید. پیاز و سیر، شکلات، انگور و کشمش برای گربه سمی‌اند.
رفتارهای روزمره گربه و دلیل آن‌ها
ورز دادن با پنجه‌ها
ورز دادن یعنی فشار دادن متناوب پنجه‌های جلو روی پتو یا بدن شما، گاهی با باز و بسته کردن ناخن‌ها. بچه‌گربه با همین حرکت جریان شیر مادر را تحریک می‌کند و بسیاری از گربه‌ها آن را در بزرگسالی، هنگام آرامش ادامه می‌دهند.
غدد بویایی کف پنجه هم در این حال بو به جا می‌گذارند. اگر ناخن‌ها آزارتان می‌دهد، به جای تنبیه، پتویی ضخیم روی پاهایتان بیندازید.
برخی گربه‌ها، به‌ویژه در نژادهای سیامی و برمه‌ای، هنگام ورز دادن پارچه را می‌مکند. اگر گربه پارچه را می‌بلعد، خطر انسداد روده دارد و باید با دامپزشک مطرح شود.
مالیدن سر و بدن
گربه روی گونه‌ها، چانه، پیشانی و پایه دم غدد بویایی دارد. مالیدن سر به شما یا پایه میز، بوی او را به جا می‌گذارد و محیط را آشنا می‌کند. گربه‌های دوست هم با مالیدن و لیسیدن یکدیگر بوی مشترکی می‌سازند، پس این رفتار نشانه پیوند اجتماعی است.
این رفتار را با فشار دادن سر به دیوار اشتباه نگیرید. در آن حالت، گربه بی‌حرکت و گیج، پیشانی‌اش را مدتی طولانی به دیوار فشار می‌دهد که نشانه مشکل عصبی یا مسمومیت است و مراجعه فوری به دامپزشک را لازم می‌کند.
خراشیدن اشیا
خراشیدن رفتاری طبیعی و ضروری است. گربه با آن لایه‌های کهنه ناخن را جدا می‌کند، عضلاتش را کش می‌دهد و با خراش‌ها و بوی کف پنجه، قلمرو خود را علامت‌گذاری می‌کند. برای هدایت این رفتار:
- اسکرچر محکمی تهیه کنید که تکان نخورد و آن‌قدر بلند باشد که گربه در حالت کشیده روی آن پنجه بکشد.
- آن را کنار جای خواب گربه و نزدیک همان مبلی بگذارید که خراش می‌دهد. نوع افقی را هم امتحان کنید.
- با اسباب‌بازی یا کمی نعناع گربه (کت‌نیپ) و تشویق بعد از استفاده، اسکرچر را جذاب کنید.
- جای خراش‌های قبلی را موقتاً با پوششی لغزنده بپوشانید و ناخن‌ها را مرتب کوتاه کنید.
تنبیه فقط باعث می‌شود گربه دور از چشم شما خراش بدهد. برداشتن ناخن با جراحی (دیکلاو) هم در واقع قطع بند انتهایی انگشتان است و بسیاری از انجمن‌های دامپزشکی با آن مخالف‌اند.
پنهان شدن و علاقه به جعبه
فضاهای کوچک و بسته به گربه حس امنیت می‌دهند. در پژوهشی از دانشگاه اوترخت هلند (۲۰۱۴)، گربه‌های تازه‌وارد به پناهگاه که جعبه داشتند، زودتر از بقیه استرسشان کم شد.
پنهان شدن در روزهای اول ورود به خانه جدید یا هنگام مهمانی طبیعی است و نباید گربه را به زور بیرون کشید. اما اگر گربه‌ای اجتماعی بی‌دلیل روزها پنهان می‌ماند یا کمتر غذا می‌خورد، احتمال درد یا بیماری را جدی بگیرید.
برای شب‌های پرسروصدا مثل چهارشنبه‌سوری، پنجره‌ها و در بالکن را ببندید تا گربه ترسیده فرار نکند، پرده‌ها را بکشید و در چند اتاق جای پنهان شدن بگذارید. حبس گربه در یک اتاق کوچک ممکن است ترسش را بیشتر کند.
خوردن علف و گیاه
بسیاری از گربه‌ها گاهی علف می‌جوند و گاهی پس از آن استفراغ می‌کنند. دلیل دقیق این رفتار هنوز روشن نیست. خطر اصلی، گیاهان سمی خانه است:
- همه بخش‌های لیلیوم (Lilium) و سوسن روز (Hemerocallis)، حتی گرده و آب گلدان آن‌ها، می‌تواند باعث نارسایی کلیه گربه شود.
- دیفن‌باخیا، پوتوس و فیلودندرون دهان و دستگاه گوارش را تحریک می‌کنند.
- سنبل هفت‌سین هم سمی است و پیاز آن بیشترین سم را دارد، پس در نوروز آن را دور از دسترس گربه بگذارید.
به جای این گیاهان، علف گندم یا جو برای گربه بکارید. اگر گربه از لیلیوم خورده یا گرده آن را لیس زده، حتی اگر حالش خوب است، فوراً او را نزد دامپزشک ببرید.
کمین کردن، حمله به پاها و آوردن شکار
غریزه شکار در گربه خانگی حتی با شکم سیر هم فعال است. کمین کردن، حمله به پاها و انداختن اشیا از روی میز بیشتر تمرین شکار یا جلب توجه است. گربه‌هایی که به بیرون دسترسی دارند، گاهی شکار را به خانه می‌آورند که علت قطعی آن روشن نیست و نباید برایش تنبیه شوند.
راه کاهش این رفتارها بازی منظم با اسباب‌بازی چوب ماهیگیری است که گربه آن را دنبال کند و در پایان بگیرد. با دست با گربه بازی نکنید، چون یاد می‌گیرد دست انسان هم طعمه است.
بیشتر بخوانید: چرا بازی کردن برای گربه مهم است؟
فعالیت شبانه و دویدن‌های ناگهانی
گربه‌ها بیشتر در سپیده‌دم و غروب فعال‌اند و گربه بالغ معمولاً حدود ۱۲ تا ۱۶ ساعت در روز می‌خوابد یا چرت می‌زند. دویدن‌های ناگهانی در خانه، به‌ویژه در گربه‌های جوان آپارتمانی، معمولاً تخلیه انرژی انباشته است.
پیش از خواب ۱۰ تا ۱۵ دقیقه با گربه بازی کنید و بعد به او غذا بدهید تا شب آرام‌تر بگذرد. اگر گربه سحر بیدارتان می‌کند و بلافاصله غذا می‌گیرد، همین رفتار تقویت می‌شود. ظرف غذای زمان‌دار پیوند میان بیدار کردن شما و غذا را می‌شکند.
بی‌قراری و ناله شبانه تازه در گربه سالمند ممکن است نشانه پرکاری تیروئید، فشار خون بالا یا زوال شناختی باشد.
بو کشیدن با دهان نیمه‌باز
گاهی گربه بعد از بو کردن کفش یا لباس، چند ثانیه با دهان نیمه‌باز و لب بالای جمع‌شده می‌ماند. این واکنش فلمن (Flehmen) است و گربه با آن بو را به اندام وومرونازال (یاکوبسون) در سقف دهان می‌رساند تا فرومون‌ها را تحلیل کند.
این رفتار طبیعی است، اما نفس نفس زدن با دهان باز، جز چند لحظه بعد از بازی شدید، طبیعی نیست و مراجعه فوری به دامپزشک را لازم می‌کند.
رفتار تهاجمی گربه و راه برخورد با آن
پرخاشگری گربه تقریباً همیشه دلیلی دارد و گربه پیش از حمله معمولاً هشدار می‌دهد: گوش‌های خوابیده، ضربه زدن دم، سفت شدن بدن، فیس کردن و غرغر. رایج‌ترین انواع آن عبارت‌اند از:
- ترس: گربه‌ای که راه فرار ندارد، از خود دفاع می‌کند.
- نوازش طولانی: گربه پس از مدتی نوازش ناگهان گاز می‌گیرد و پیش از آن دمش ضربه می‌زند یا پوست پشتش موج برمی‌دارد.
- بازی خشن: بیشتر در گربه‌های جوانی که تنها هستند یا بازی کافی ندارند.
- پرخاشگری منتقل‌شده: گربه با دیدن گربه‌ای پشت پنجره تحریک می‌شود و به نزدیک‌ترین فرد یا گربه خانه حمله می‌کند.
- درد: گربه‌ای که ناگهان هنگام لمس پرخاشگر شده، ممکن است جایی از بدنش درد کند.
در این حالت‌ها به ترتیب زیر عمل کنید:
- نوازش یا بازی را همان لحظه متوقف کنید و دستتان را آرام عقب بکشید.
- فریاد نزنید و تنبیه نکنید، چون تنبیه ترس را بیشتر می‌کند.
- راه فرار گربه را باز بگذارید و تا آرام شدن کامل، که گاهی چند ساعت طول می‌کشد، به او دست نزنید.
- عامل تحریک را کم کنید، مثلاً دید پنجره را با پرده ببندید یا نوازش را کوتاه‌تر کنید.
- اگر پرخاشگری تازه یا شدید است، ابتدا با دامپزشک مشکل جسمی را بررسی کنید.
برای پیشگیری از گاز گرفتن هنگام نوازش، انتخاب را به گربه بسپارید. در پژوهشی از دانشگاه ناتینگهام ترنت (۲۰۲۱)، وقتی مردم دست را جلو می‌بردند تا خود گربه نزدیک شود، به نشانه‌های بدنش توجه می‌کردند و بیشتر اطراف گونه و گوش را نوازش می‌کردند، گربه‌ها مهربان‌تر و کمتر پرخاشگر بودند.
گاز گربه ممکن است عفونت جدی ایجاد کند. اگر محل آن متورم، قرمز یا دردناک شد، به پزشک مراجعه کنید.
بیشتر بخوانید: آیا گربه قابل تربیت است؟
ادرار و مدفوع بیرون از ظرف خاک
کثیف کردن خانه از رایج‌ترین مشکلات رفتاری گربه است و علت آن معمولاً بیماری، ناراحتی از ظرف خاک یا علامت‌گذاری قلمرو است. اول باید اسپری کردن را از ادرار کردن بیرون از ظرف تشخیص داد:
| ویژگی | اسپری کردن (علامت‌گذاری) | ادرار کردن بیرون از ظرف |
|---|---|---|
| حالت بدن | ایستاده، دم افراشته و لرزان، پشت به سطح | نشسته، مثل حالت عادی ادرار |
| سطح | معمولاً عمودی، مثل دیوار، پرده و پشت مبل | معمولاً افقی، مثل فرش، تخت و لباس |
| مقدار | کم، به شکل پاشش کوتاه | معمولاً به اندازه یک ادرار کامل |
| علت‌های رایج | عقیم نبودن، استرس، گربه‌های دیگر در خانه یا پشت پنجره، تغییر در خانه | بیماری ادراری، ظرف خاک کثیف یا نامناسب، جای بد ظرف، استرس |
برای رفع این مشکل:
- عقیم‌سازی در بیشتر گربه‌های نر اسپری کردن را به‌طور چشمگیری کم می‌کند، هرچند همیشه آن را از بین نمی‌برد.
- به تعداد گربه‌ها به‌علاوه یک، ظرف خاک بزرگ داشته باشید و آن‌ها را در جای آرام و دور از غذا بگذارید.
- ظرف را هر روز تمیز کنید و نوع خاک را ناگهانی عوض نکنید.
- جای آلوده را با پاک‌کننده آنزیمی بشویید. پاک‌کننده‌های آمونیاک‌دار بویی شبیه ادرار دارند و ممکن است گربه را به همان‌جا برگردانند.
اگر گربه، به‌ویژه گربه نر، مدام به ظرف خاک می‌رود و زور می‌زند اما ادراری خارج نمی‌شود یا فقط چند قطره می‌آید، ممکن است مجرای ادرارش بسته شده باشد. این وضعیت اورژانسی است، بدون درمان می‌تواند به‌سرعت کشنده باشد و گربه باید فوراً به دامپزشک برسد.
چه زمانی تغییر رفتار نشانه بیماری است
گربه‌ها به‌طور غریزی درد را پنهان می‌کنند، پس تغییر رفتار اغلب زودتر از علائم آشکار دیده می‌شود. مقیاس درد چهره گربه (Feline Grimace Scale) که در دانشگاه مونترال ساخته شده، درد را از روی پنج نشانه می‌سنجد:
- چرخیدن گوش‌ها به بیرون
- تنگ شدن چشم‌ها
- کشیده شدن پوزه
- سیخ و رو به جلو شدن سبیل‌ها
- پایین‌تر بودن سر از خط شانه
دیدن چند مورد با هم، احتمال درد را جدی می‌کند.
ریختن مو از لیسیدن زیاد را هم زود به حساب استرس نگذارید. در پژوهشی (۲۰۰۶) روی ۲۱ گربه که با گمان «ریزش موی روانی» به متخصص رفتار ارجاع شده بودند، ۱۶ گربه علت پزشکی خارش داشتند، بیشتر حساسیت غذایی، و فقط ۲ گربه مشکل صرفاً رفتاری. پس اول معاینه دامپزشکی لازم است.
| تغییر رفتار | ممکن است با چه چیزی مرتبط باشد | زمان مراجعه به دامپزشک |
|---|---|---|
| فشار دادن سر به دیوار، چرخیدن دور خود، گیجی | مشکل عصبی، مسمومیت، بیماری کبد | فوری |
| نفس نفس زدن یا تنفس با دهان باز | مشکل تنفسی یا قلبی، گرمازدگی | فوری |
| زور زدن در ظرف خاک بدون خروج ادرار | انسداد مجرای ادرار | فوری |
| پنهان شدن مداوم و غذا نخوردن | درد، تب و بیماری‌های گوناگون | اگر بیش از یک روز غذا نخورده، همان روز |
| ادرار کردن بیرون از ظرف یا دفعات زیاد ادرار | التهاب یا عفونت مثانه، سنگ ادراری، بیماری کلیه، دیابت | در اولین فرصت |
| پرخاشگری ناگهانی هنگام لمس | درد، آسیب، آرتروز | در اولین فرصت |
| کم شدن تمیز کردن خود یا نپریدن به جاهای بلند | آرتروز، درد، چاقی | در اولین فرصت |
| لیسیدن بیش از حد تا ریختن مو | کک، حساسیت، درد یا استرس | در اولین فرصت |
بیشتر بخوانید: نشانه‌های بیماری در گربه چیست؟
سوالات متداول
چرا گربه‌ام هنگام نوازش ناگهان گاز می‌گیرد؟
این رفتار معمولاً به آستانه تحمل گربه برای لمس برمی‌گردد. پیش از نشانه‌هایی مثل ضربه زدن دم و موج برداشتن پوست پشت، نوازش را تمام کنید و بیشتر سر، گونه‌ها و زیر چانه را نوازش کنید. اگر این رفتار تازه است، احتمال درد را هم در نظر بگیرید.
آیا خرخر کردن همیشه یعنی گربه خوشحال است؟
نه. خرخر بیشتر با آرامش همراه است، اما در درد، بیماری و استرس هم شنیده می‌شود. گربه‌ای که با بدن شل و چشم‌های نیمه‌بسته خرخر می‌کند آرام است، اما گربه‌ای که قوز کرده، غذا نمی‌خورد و خرخر می‌کند، باید معاینه شود.
چرا گربه‌ام همه‌جا دنبالم می‌آید و پشت در بسته میو می‌کند؟
بسیاری از گربه‌ها به صاحب خود دلبسته می‌شوند و دوست دارند در جریان کارهای او باشند و در بسته برایشان مانعی در قلمرو است. اگر این رفتار آزارتان می‌دهد، در ساعت‌های ثابت با گربه بازی کنید و به میوهای پشت در پاسخ ندهید تا یاد نگیرد میو کردن در را باز می‌کند.
چرا گربه شکمش را نشان می‌دهد ولی وقتی دست می‌زنم چنگ می‌زند؟
نشان دادن شکم یعنی گربه کنار شما احساس امنیت می‌کند، اما دعوت به لمس شکم نیست. شکم حساس‌ترین بخش بدن گربه است و بسیاری از گربه‌ها لمس آن را تهدید حساب می‌کنند. در این حالت فقط سر یا گونه‌ها را آرام نوازش کنید.
آیا می‌توان رفتارهای ناخواسته گربه را با تنبیه اصلاح کرد؟
نه. تنبیه، از فریاد زدن تا پاشیدن آب، گربه را می‌ترساند و اغلب باعث می‌شود رفتار را دور از چشم شما تکرار کند. علت رفتار را پیدا کنید، جایگزین مناسبی فراهم کنید، مثل اسکرچر برای خراشیدن، و رفتار درست را با خوراکی یا توجه تشویق کنید.
جمع‌بندی
رفتارهای گربه ترکیبی از پیام‌های ارتباطی و غریزه شکار است. دم افراشته، پلک زدن آهسته، مالیدن سر و ورز دادن معمولاً نشانه اعتمادند، اما گوش‌های خوابیده، دم پف‌کرده یا ضربه‌زننده و فیس کردن یعنی گربه به فاصله نیاز دارد. خراشیدن و کمین کردن را باید هدایت کرد، نه سرکوب.
هر تغییر ناگهانی رفتار ممکن است نشانه درد یا بیماری باشد. در نشانه‌های فوری مثل زور زدن بدون ادرار، تنفس با دهان باز یا فشار دادن سر به دیوار، بدون معطلی به دامپزشک مراجعه کنید.
